Swoje korzenie święto to ma w wiecach robotniczych zorganizowanych na początku maja 1886 r. w Chicago pod hasłem wprowadzenia 8-godzinnego dnia pracy. Pierwsza demonstracja – 1 maja – przebiegła spokojnie, ale podczas kolejnych – w dniach 3 i 4 maja – doszło do starć z policją, a nawet wybuchu bomby. W 1889 r. II Międzynarodówka, chcąc uhonorować ofiary wydarzeń z Chicago, ustanawiała dzień 1 maja Świętem Pracy.

Na ziemiach polskich pod zaborami obchody były organizowane już od 1890 r. m.in. w Warszawie. Początkowo głównie staraniem Polskiej Socjalno-Rewolucyjnej Partii „Proletariat”.

W II Rzeczpospolitej dzień 1 maja nie był wolnym od pracy, ale mimo to robotnicy licznie uczestniczyli w marszach i demonstracjach organizowanych m.in. przez Polska Partię Socjalistyczną, Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie” oraz przez komunistów. W latach 30. XX w. do manifestacji chętnie dołączali rolnicy. Po 1935 r. obchody były także okazją do demonstracji przeciwko rządom sanacyjnym.

Po II wojnie światowej władze komunistyczne przywróciły obchody pierwszomajowe, początkowo dopuszczając nawet elementy religijne (np. odprawienie mszy świętej). Z czasem jednak świętowanie zaczęto odgórnie planować jako wydarzenie państwowe i świeckie. W organizowanych pochodach licznie uczestniczyli pracownicy poszczególnych zakładów pracy, często niosąc przed sobą transparenty z propagandowymi hasłami.

W 1950 r. władze polskie ustanowiły 1 maja świętem państwowym wolnym od pracy.


Tramwaj w Będzinie przystrojony w polskie flagi i hasło propagandowe z okazji Święta Pracy, 1946 r. Zbiory Muzeum Zagłębia w Będzinie.

Pochód 1 maja 1971 r., na pierwszym planie kombatanci wojenni, Będzin

Pochód 1 maja 1971 r., ulica Małachowskiego w Będzinie

Pochód 1 maja 1971 r., ulica Małachowskiego, Będzin

Pochód 1 maja, 1976 r., Będzin

Design Joanna Kobryń © Muzeum Zagłębia w Będzinie

MAPA STRONY