Obchodzimy dziś kolejną rocznicę likwidacji będzińskiego getta.
Niemieckie prześladowania żydowskich mieszkańców miasta rozpoczęły się już we wrześniu 1939 r., ale dopiero pod koniec 1940 r. pojawił się pomysł utworzenia getta. Początkowo pomysł upadł z powodu obaw władz okupacyjnych o zbyt duże komplikacje i zakłócenia w pracy Żydów.

Ostatecznie jednak, 26 września 1942 r. podjęto decyzję o utworzeniu w mieście dzielnicy żydowskiej. W operację zaangażowano wiele instytucji i formacji, m.in. gestapo, urząd pracy i urząd ds. polityki rasowej. Żydowskich mieszkańców miasta – w liczbie ok. 19 000 – przesiedlano od października 1942 r. do Warpia i Małej Środuli. W zależności od kategorii przydatności dla niemieckiej gospodarki otrzymywali oni kategorię „C” (zdolni do pracy) lub „D” (niezdolni). Proces ten trwał formalnie do 30 kwietnia 1943 r. kiedy to getto zamknięto. Później przesiedlono tam jeszcze część Żydów z Sosnowca i Dąbrowy Górniczej.
W getcie działały – przeniesione tam – liczne żydowskie instytucje i punkty usługowe, m.in.: Bautrupp (wydział budowlany), punkty sprzedaży żywności, zakłady fryzjerskie, itp.
Od 22 czerwca 1943 r. Niemcy prowadzili wysiedlenia mieszkańców getta. 1 sierpnia 1943 r. rozpoczęto natomiast systematyczną akcję likwidacyjną, którą zakończono po tygodniu. Z getta wywieziono wówczas 30 000 Żydów, a ok. 400 zastrzelono.
Podczas likwidacji getta doszło do próby oporu, którą podjęła grupa młodzieży z Żydowskiej Organizacji Bojowej z Będzina i Sosnowca. W walce zginęli m.in.: Frumka Płotnicka, Józef i Bolesław Kożuchowie oraz Cwi Brandes.
Tragedię ludności getta upamiętnia pomnik odsłonięty w 2005 r. na Placu Bohaterów Getta Będzińskiego.

Ilustracje: Opróżnianie budynku w będzińskim getcie, 1943 r.;

 

Pomnik upamiętniający wywiezionych Żydów na Placu Bohaterów Getta Będzińskiego.

Design Joanna Kobryń © Muzeum Zagłębia w Będzinie

MAPA STRONY