21 IX 1583 – 442. rocznica wystawienia przez króla Stefana Batorego przywileju dla będzińskich Żydów
Pierwsze źródłowe potwierdzenie stałej obecności Żydów w Będzinie to lustracja królewska województwa krakowskiego przeprowadzona w 1564 r.

Wymieniony jest w niej – choć nieznany z imienia – żydowski dzierżawca karczmy w naszym mieście.Czy był on jedynym przedstawicielem narodu żydowskiego zamieszkującym wówczas w Będzinie nie wiadomo.
Wkrótce jednak społeczność żydowska w okolicy Będzina wzrosła do tego stopnia, że ówcześnie panujący król Stefan Batory wydał 21 września 1583 r. przywilej (mandat królewski) przyznający Żydom prawo do osiedlania się w obrębie murów miejskich oraz prawo do prowadzenia działalności zarobkowej na własne utrzymanie.
Przywilej Stefana Batorego jest pierwszym znanym dokumentem wystawionym przez polskiego monarchę dla społeczności żydowskiej w Będzinie. W późniejszych czasach uczynili to także m.in. Władysław IV Waza, Jan III Sobieski i Stanisław August Poniatowski.

Ilustracja: Awers i rewers medalu z przedstawieniem króla Stefana Batorego, wykonany z okazji 400. rocznicy powołania Trybunału Koronnego; projekt: Edward Gorol, materiał: tombak, 1978 r. Zbiory Muzeum Zagłębia w Będzinie.