W swojej długiej historii Będzin nieraz odwiedzali znamienici goście. Wśród nich odnaleźć można nawet jednego z bohaterów uwiecznionych w „Mazurku Dąbrowskiego” – Stefana Czarnieckiego!
Latem 1655 r. rozpoczął się potop szwedzki. Osłabione walkami z Kozakami i Rosjanami wojska polskie nie stawiały poważniejszego oporu. Szwedzi zajęli m.in. Poznań i Warszawę.

Porażka pod Żarnowem 16 września zmusiła króla Jana Kazimierza Wazę do wycofania się na Śląsk. Po drodze król zatrzymał się w Krakowie, gdzie mianował Stefana Czarnieckiego – ówczesnego kasztelana kijowskiego – dowódcą obrony. Oblężone miasto wytrwało do połowy października. Wobec porażki odsieczy prowadzonej przez hetmana Stanisława Lanckorońskiego, Czarniecki zdecydował się skapitulować. 19 października wojska polskie wyszły z Krakowa i udały się na leża zimowe pomiędzy Siewierzem i Zatorem. Szwedzi dali Czarnieckiemu czas do 18 listopada aby zdecydował się na przejście z podległymi siłami na służbę Karola X Gustawa lub pozostał wierny Janowi Kazimierzowi.

23 października Czarniecki dotarł do Będzina, prowadząc ze sobą dwie kompanie wojska, regiment dragonów i artylerię. Ze strony szwedzkiej dozór nad siłami polskimi w tym rejonie sprawował komisarz Georg Mittelstedt. Brak informacji by miasto miasto poniosło wówczas jakieś szkody ze strony najeźdźcy.

Czarniecki, podczas pobytu w Będzinie, prowadził pertraktacje w sprawie przejścia na stronę Szwedów. Jednocześnie jednak dwukrotnie wyprawił się do Głogówka, gdzie przebywał król Jan Kazimierz. Powracając 22 lub 23 listopada z drugiego wyjazdu, Czarnieckiego zaskoczył bunt podległych mu oddziałów. Ze względu na zaległości w żołdzie część sił przeszła na stronę szwedzką, a reszta wypowiedziała mu posłuszeństwo. Mimo to, Czarniecki dołączył do powracającego do kraju króla i uczestniczył w kolejnych kampaniach wojennych przeciwko Szwedom, pokonując ich m.in. pod Warką w 1656 r. Później był jeszcze zaangażowany w nową wojnę polsko-rosyjską oraz w tłumienie wystąpień kozackich. W styczniu 1665 r. Czarniecki otrzymał buławę hetmańską. Zmarł 16 lutego 1665 r.

Ilustracja: Walery Eliasz Radzikowski, Obrona Krakowa przed Szwedami (po środku Stefan Czarniecki), przed 1905 r. Domena Publiczna.