Haft najprawdopodobniej powstał w starożytnych Chinach i jest to najstarsza technika zdobnicza, szczególnie ubioru. Na przestrzeni wieków tą sztuką zajmowali się wyspecjalizowani rzemieślnicy i tworzyli wzory przy użyciu nici jedwabnych, złotych, srebrnych, potem lnianych, bawełnianych. Szczególne miejsce w tej sztuce zajmuje haft ludowy.

Na wsi rozwinął się w drugiej połowie XIX wieku i było to skutkiem rozkwitu stroju ludowego. Na początku – haft - pełnił bardzo praktyczną funkcję to znaczy wzmacniał szwy i chronił odzież w miejscach najbardziej narażonych na zużycie. Z biegiem czasu ważne stały się detale: kolor i motyw, ponieważ haft pełnił nie tylko funkcję dekoracyjną, ale również symboliczną i kulturową.
Haftem zajmowały się głównie kobiety w czasie wolnym od pracy polowej, czyli zimą. Wzory opowiadały o życiu, tęsknotach, powiązaniach i więzi z naturą. Wszystko tutaj miało znaczenie i nic nie pojawiało się przez przypadek. Dzięki temu, dla każdego kto potrafił czytać te znaki, strój był informacją i można go było czytać, jak książkę.
Haft w stroju zagłębiowskim, przybierał różne formy, ponieważ w tym przypadku nie możemy mówić o jednolitej jego wersji. Wersji było kilka i w dużym stopniu można w nim zauważyć inspiracje od sąsiadów (krakowski, śląski, mazowiecki).
W stroju siewiersko- będzińskim występował, choć był znacznie skromniejszy niż w innych regionach Polski. I warto tutaj zaznaczyć, że przyzwyczailiśmy się do wyobrażenia, że wszystkie stroje tradycyjne były bogato zdobione haftem (jak to jest w przypadku strojów łowickich, małopolskich czy podhalańskich), ale to nie do końca jest prawda. Te stroje często były bardzo skromne.
Haft jest językiem i można go odczytywać na wiele sposobów, przyjmując, że to opowieść składająca się z motywów, tradycji i świata , który był bliski tym, którzy te stroje tworzyli i nosili.
W październiku w ramach wystawy 4 pory roku na dawnej wsi organizujemy warsztaty podczas których będziemy uczyć haftu, przyjrzymy się haftom obecnym w tradycyjnych strojach na obszarze Zagłębia Dąbrowskiego i spróbujemy odtworzyć jeden z wzorów.
Szczegóły warsztatów już wkrótce!
zdjęcia: biały płócienny stanik, Strzemieszyce Małe, ok. 1910 r.; czarny gorset Łagisza, 1936 r.; haftowana zapaska do stroju świątecznego Bobrowniki, lata 20. XX w., ze zbiorów Muzeum Zagłębia w Będzinie.